Tüketici uyuşmazlıklarında en sık yapılan hatalardan biri, başvurunun yanlış mercie yöneltilmesidir. Oysa uyuşmazlığın önce Tüketici Hakem Heyeti’ne mi, yoksa dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesine mi götürüleceği, çoğu durumda doğrudan uyuşmazlık değerine ve uyuşmazlığın gerçekten tüketici işlemi veya tüketiciye yönelik uygulama niteliği taşıyıp taşımadığına bağlıdır. 6502 sayılı Kanun’un kapsamı, her türlü tüketici işlemi ile tüketiciye yönelik uygulamaları içine almaktadır; Ticaret Bakanlığı’nın güncel bilgilendirme sayfası da Tüketici Hakem Heyetlerinin tam olarak bu uyuşmazlıklar için kurulduğunu açıkça belirtmektedir.
2026 yılında Tüketici Hakem Heyeti parasal sınırı nedir?
Ticaret Bakanlığı’nın 29 Aralık 2025 tarihli resmi duyurusuna göre, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere Tüketici Hakem Heyetlerine başvurularda esas alınacak parasal sınır 186.000 TL olarak belirlenmiştir. Aynı duyuruda, bu sınırın 23 Aralık 2025 tarihli ve 33116 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğ ile, 2025 yılı için belirlenen yüzde 25,49 oranındaki yeniden değerleme esas alınarak güncellendiği ifade edilmiştir.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken nokta şudur: 186.000 TL’nin altında kalan tüketici uyuşmazlıklarında hakem heyeti yolu açıktır; buna karşılık 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda Tüketici Hakem Heyeti görevli değildir. Ticaret Bakanlığı’nın güncel bilgi rehberinde bu ayrım açık şekilde kurulmuş; 186.000 TL altındaki uyuşmazlıklarda ilçe veya il tüketici hakem heyetine başvurunun zorunlu olduğu, 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise tüketici hakem heyetine başvuru yapılamayacağı belirtilmiştir. Bu nedenle tam 186.000 TL tutarındaki bir uyuşmazlık bakımından da hakem heyeti değil, diğer çözüm yolları gündeme gelir.
Hangi uyuşmazlıklar önce Tüketici Hakem Heyeti’ne gitmelidir?
Sorunun cevabı iki unsurdan oluşur. İlk unsur, uyuşmazlığın tüketici işlemi veya tüketiciye yönelik uygulama niteliğinde olmasıdır. İkinci unsur ise uyuşmazlık değerinin 186.000 TL’nin altında bulunmasıdır. Bu iki şart birlikte gerçekleşiyorsa, uyuşmazlığın önce Tüketici Hakem Heyeti’ne götürülmesi gerekir. Ticaret Bakanlığı’nın güncel açıklaması bu başvurunun “zorunlu” olduğunu açıkça söylemektedir.
Pratikte bu kapsama çoğu zaman ayıplı mal, ayıplı hizmet, bedel iadesi, abonelik uyuşmazlığı, garanti kapsamında talep, mesafeli sözleşmeden kaynaklanan iade veya ücret talebi gibi klasik tüketici uyuşmazlıkları girer. Ancak burada asıl belirleyici olan başlığın adı değil, hukuki ilişkinin gerçekten 6502 sayılı Kanun kapsamındaki bir tüketici işlemi olup olmadığıdır. Başka bir ifadeyle, sırf bir satış ilişkisi bulunması tek başına yeterli değildir; işlemin tüketici hukuku kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Kanun’un kapsam hükmü ve Bakanlığın bilgilendirme metni, bu temel çerçeveyi esas almaktadır.
Hangi uyuşmazlıklar doğrudan hakem heyetine gidemez?
İlk grup, az önce belirtildiği gibi 186.000 TL ve üzerindeki tüketici uyuşmazlıklarıdır. Ticaret Bakanlığı’nın 2026 bilgilendirme sayfasına göre, bu tür uyuşmazlıkların çözümü için 6502 sayılı Kanun’un 73/A maddesi kapsamında sırasıyla dava şartı arabuluculuk ve ardından tüketici mahkemesi yoluna başvurulması gerekir; tüketici mahkemesinin bulunmadığı yerlerde ise görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir.
İkinci grup ise, miktarı ne olursa olsun, aslında tüketici işlemi niteliği taşımayan uyuşmazlıklardır. Tüketici Hakem Heyeti her özel hukuk uyuşmazlığına bakmaz. Görev alanı, 6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici işlemleri ve tüketiciye yönelik uygulamalarla sınırlıdır. Bu nedenle başvuru yapılmadan önce “uyuşmazlık bir tüketici uyuşmazlığı mı, yoksa genel özel hukuk veya ticari ilişki mi?” sorusu mutlaka cevaplandırılmalıdır. Aksi halde yanlış mercie yapılan başvuru, usulî zaman kaybına yol açabilir.
Başvuru nereye ve nasıl yapılır?
Ticaret Bakanlığı’nın güncel bilgi rehberine göre başvuru; tüketicinin yerleşim yerinin bulunduğu veya tüketici işleminin yapıldığı yerdeki tüketici hakem heyetine yapılabilir. İl tüketici hakem heyetleri il sınırları içinde, ilçe tüketici hakem heyetleri ise ilçe sınırları içinde yetkilidir. Tüketici hakem heyeti kurulmamış ilçelerde ise başvurular kaymakamlık aracılığıyla alınarak yetkili heyete iletilmektedir.
Başvuru şekli bakımından da sistem nettir. Başvuru; şahsen, avukat aracılığıyla, posta yoluyla veya e-Devlet üzerinden TÜBİS sistemi kullanılarak yapılabilir. Bakanlık ayrıca sözlü başvurunun mümkün olmadığını açıkça belirtmektedir. Uyuşmazlık konusunu içeren dilekçe ile varsa delil teşkil eden belgelerin sunulması gerekir. Uyuşmazlık değeri döviz cinsindense, başvuru tarihindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası efektif satış kuru esas alınarak Türk Lirasına çevrilir.
Uygulamada en sık yapılan hata nedir?
Uygulamada en sık görülen hata, uyuşmazlık değeri 186.000 TL’nin altında olmasına rağmen doğrudan dava açılması ya da bunun tersine, 186.000 TL ve üzerindeki bir uyuşmazlığın hakem heyetine götürülmeye çalışılmasıdır. Oysa Bakanlığın güncel açıklaması bu ayrımı son derece keskin kurmaktadır: belirli sınırın altındaki uyuşmazlıklarda heyete başvuru zorunludur; bu sınır ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise heyete başvuru yapılamaz. Bu nedenle başvuru stratejisi belirlenirken ilk yapılması gereken şey, uyuşmazlığın değerini ve hukuki niteliğini doğru tespit etmektir.
Bir diğer önemli hata ise, uyuşmazlığın gerçekten tüketici işlemi niteliğinde olup olmadığının incelenmemesidir. Çünkü parasal sınır tek başına yeterli değildir. Görev kuralları, uyuşmazlığın konusu kadar tarafların hukuki konumuna ve işlemin niteliğine de bağlıdır. Bu nedenle özellikle sınırda kalan dosyalarda, başvuru öncesi hukuki nitelendirme yapılması ciddi önem taşır. Bu sonuç, Kanun’un kapsam hükmü ile Bakanlığın görev tanımından çıkan doğal bir usul sonucudur.
Sonuç
2026 yılı itibarıyla Tüketici Hakem Heyeti bakımından temel parasal sınır 186.000 TL’dir. 186.000 TL’nin altında kalan ve 6502 sayılı Kanun kapsamındaki tüketici işlemleri veya tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklarda önce Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulması gerekir. 186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda ise Tüketici Hakem Heyeti görevli değildir; Ticaret Bakanlığı’nın güncel açıklamasına göre bu durumda dava şartı arabuluculuk ve sonrasında tüketici mahkemesi yolu izlenmelidir.
Dolayısıyla “önce heyete mi gitmeliyim, yoksa dava mı açmalıyım?” sorusunun doğru cevabı, çoğu zaman tek cümlede verilemez. Önce uyuşmazlığın tüketici hukuku kapsamında olup olmadığı, ardından da parasal değerinin 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlükte olan 186.000 TL sınırının altında mı, üstünde mi kaldığı değerlendirilmelidir. Tüketici uyuşmazlıklarında usulî yanlış başlangıçlar, gereksiz süre kaybına ve hak arama sürecinin uzamasına yol açtığından, özellikle yüksek meblağlı veya sınırda kalan dosyalarda başvuru yolunun en başta doğru belirlenmesi önem taşır.